Het oog van de orkaan

 

Begin 2022 ontving ik een waardevol cadeau. Een inzicht, zoals je wilt. In de hectiek van de (her) opstartende The Friezinn was er een tekst. Deze.

Wees kalm te midden van het lawaai en de haast en bedenk welk een vrede er in stilte kan heersen. Sta op goede voet met alle mensen zonder jezelf geweld aan te doen. Zeg je waarheid rustig en duidelijk en luister naar anderen: ook zij vertellen hun verhaal. Mijd luidruchtige en agressieve mensen: zij belasten de geest. Wanneer je je met anderen vergelijkt, zou je ijdel en verbitterd kunnen worden, want er zullen altijd kleinere en grotere mensen zijn dan jezelf bent. Geniet zowel van wat je hebt bereikt als van je plannen. Blijf belangstelling hebben voor je werk, hoe nederig dat ook moge zijn: het is een werkelijk bezit in het veranderlijk fortuin van de tijd. Betracht voorzichtigheid bij het zaken doen, want de wereld is vol bedrog. Maar laat dit je niet verblinden voor de bestaande deugd: veel mensen streven hoge idealen na en overal is het leven vol heldendom. Wees jezelf. Veins geen genegenheid. Maar wees evenmin cynisch over de liefde, want bij alle dorheid en ontevredenheid is zij eeuwig als het gras.

Volg de loop der jaren met gratie, verlang niet naar een tijd die achter je ligt. Kweek geestkracht aan om bij onverwachte tegenslag beschermd te zijn. Maar verdriet jezelf niet met spookbeelden. Vele angsten worden uit vermoeidheid en eenzaamheid geboren. Leg jezelf een gezonde discipline op, maar wees daarbij lief voor jezelf. Je bent een kind van het heelal, niet minder dan de bomen en de sterren. Je hebt het recht hier te zijn en ook al is het je wel of niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zoals het zich ontvouwt en zo is het goed. Heb daarom vrede met God, hoe je ook denkt dat Hij moge zijn en wat je werk en aspiraties ook moge zijn: houd vrede met je ziel in de lawaaierige verwarring van het leven. Met al zijn klatergoud, somberheid en vervlogen dromen is dit toch nog steeds een prachtige wereld. Wees waarachtig. Streef naar geluk.

De oorsprong van deze tekst gaat terug naar de 20ste eeuw. En heeft als naam Desiderata.

Het prozagedicht Desiderata van de Amerikaanse schrijver Max Ehrmann (1872–1945) beleeft de laatste jaren een opvallende heropleving. Geschreven in 1927, maar nog altijd actueel, circuleert de tekst wereldwijd via sociale media, posters, rouwadvertenties, mindfulness-platforms en spirituele communities. De titel is Latijn voor “dingen waarnaar verlangd wordt” — een veelzeggende aanduiding voor een tekst die draait om rust, waardigheid en innerlijk evenwicht.

Ehrmann schreef Desiderata in een tijd van maatschappelijke onrust, vlak voor de Grote Depressie. Toch is de toon niet somber, maar juist richtinggevend en hoopvol. De tekst roept op tot kalmte in een lawaaierige wereld, tot eerlijkheid in relaties en tot zelfzorg zonder egoïsme. Daarmee sluit het gedicht naadloos aan bij hedendaagse thema’s als mentale gezondheid, zingeving en slow living.

De kracht van Desiderata ligt in de heldere, bijna journalistieke eenvoud. Geen grote metaforen of ingewikkelde symboliek, maar korte, stellig geformuleerde zinnen die lezen als levensregels. “Je bent een kind van het universum,” schrijft Ehrmann, en juist die directe toon maakt het werk toegankelijk voor een breed publiek.

Hoewel het gedicht vaak wordt toegeschreven aan oudere spirituele tradities, is de herkomst goed gedocumenteerd. Ehrmann, een jurist en filosoof uit Indiana, schreef het als persoonlijke levensbeschouwing. Pas decennia later, in de jaren zestig en zeventig, werd het wereldwijd bekend toen het ten onrechte werd gepresenteerd als een tekst uit een 17e-eeuwse kerk. Die mythe versterkte de aantrekkingskracht, maar de inhoud blijkt ook zonder legende stand te houden.

Vandaag wordt Desiderata gezien als een tijdloos moreel kompas. In een samenleving die steeds sneller lijkt te draaien, biedt het gedicht een tegenstem: niet luid, maar consistent. Bijna honderd jaar na verschijning blijft de boodschap dezelfde — leef met aandacht, wees mild, en vergeet niet dat ook jouw bestaan ertoe doet.