Paginabreed Margriet van der Linden bewaard

Het gekke is dat ik zo nu en dan hele krantenpagina's ergens weg leg. Soms een paginabreed interview, zoals deze van 12 januari 2014. Ik had een elf jaar oud vraaggesprek met Margriet van der Linden bewaard uit de Trouw. Geschreven door Joost van Velzen. Het had iets persoonlijks los gemaakt, maar waarom?

Eerst maar eens het interview, bron Trouw.nl door Joost van Velzen op 12-01-2014

Margriet van der Linden vertrok vorig jaar bij het maandblad Opzij, dat deze week werd gered. Onder haar bewind daalde de oplage flink. Dat leverde kritiek op.

Margriet van der Linden oogt uitgerust en ontspannen als we haar treffen in een café aan het Amsterdamse Spui. Ze stopte in het najaar officieel als hoofdredacteur van vrouwentijdschrijft Opzij, maar had nog zoveel vrije dagen dat ze de goeie zomer er nog mooi bij kon pakken om, zoals ze dat zelf noemt 'eerst een periode lekker te ontkoppelen'. Dat was nodig, want makkelijk was het niet bij Opzij dat onder Van der Linden in oplage bleef dalen. Dan komt er kritiek, zeker als je zoals zij boegbeeld bent van het feminisme. Maar geen gedoe aan je hoofd is voor haar nog lastiger: "Ik vond het moeilijk om niks te doen, ik had het gewoon druk met niets doen."

Hoe heeft u het afgelopen jaar ervaren?
"Zakelijk was het een goed jaar. Als je de vrijheid hebt om zo'n afweging te maken als ik heb kunnen doen, dan heb je weinig reden tot klagen. Privé begon het jaar met het afscheid nemen van mijn schoonvader. Ik weet niet te bedenken wat ingrijpender is dan definitief afscheid nemen van iemand om wie je heel veel geeft. En wat dat met mijn vrouw deed en doet. Ik denk dat die gebeurtenis me beter in staat heeft gesteld om de afweging te maken voor mijn afscheid van Opzij."

U bent inmiddels door de Nederlandse Vrouwen Raad voorgedragen als vrouwenvertegenwoordiger bij de Verenigde Naties. Wat gaat u daar precies doen?
"Het is geen voltijdsbaan, het is echt een erefunctie. In oktober is de algemene vergadering van de VN, daar krijgt de vrouwenvertegenwoordiger tien minuten spreektijd. Ik ga spreken over seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes. Het mag wat mij betreft niet bij die tien minuten blijven. Ik wil de ervaringen van vrouwelijke slachtoffers van seksueel geweld bundelen en er een soort alternatieve versie van The Hite Report van maken, een standaardwerk in het feminisme geschreven door Shere Hite. Alleen mijn bundeling wordt dan puur gericht op het onderwerp seksueel geweld. Dat is niet niks, hoor. Kijk maar eens rond in dit café. Zie je al die vrouwen zitten? Eén op de drie vrouwen maakt dit mee. Dat staat in vele rapporten, dat kan iedereen weten, alleen we hebben het er nooit over."

Was het afscheid bij Opzij een afscheid met pijn in het hart?
"Nee."

Nee?
"Nee. Ik heb de periode in aanloop naar de definitieve beslissing wel als pijnlijk ervaren. Je moet weten dat ik met mijn directeur en uitgever al maanden in gesprek was over het uitbouwen van Opzij en mijn rol daarin, die nog groter zou worden. Dat waren heel plezierige gesprekken, we waren al in een vergevorderd stadium, en toen besloot ik na maanden iets anders. Het afscheid was niet met pijn in het hart, want mijn beslissing was helder. Ik kijk met plezier op de jaren bij Opzij terug."

Opzij heeft de oplage in tien jaar bijna zien halveren van 80.000 naar 44.000. U heeft u de dalende trend niet kunnen keren.
"Als dat in mijn macht lag, was ik nu dé bladenspecialist geweest. Maar we hebben het over printmedia, en daar is in de hele sector een uitslaande brand gaande. Het is een complex probleem, waar het ontslaan van een hoofdredacteur een simpele oplossing voor is. Het kan, daar niet van, maar het probleem zelf is vele malen groter."

Critici zeggen: Margriet van der Linden was meer bezig met het merk Margriet dan met het DNA van Opzij. Dat is niet mals.
"Dat valt wel mee, al laat het me niet onberoerd. Het zijn ook altijd dezelfde mensen die het zeggen. En het is een perceptie: wie denkt zij wel niet dat ze is, om in al die radio- en tv-programma's op te treden? Nou, als ik het allemaal voor mezelf had gedaan, dan was ik steeds blijven zitten op die hoofdredacteursstoel. Als een prinses op de erwt. Wat is er mis mee om in de media in debat te gaan over maatschappelijk belangrijke thema's? Ik vind het enorm belangrijk voor een blad dat er over je wordt gesproken. Het zou heel kwalijk zijn als de hoofdredacteur van Opzij zou denken: doe maar niet, want dan worden her en der weer pennetjes in de wespenthee gedoopt. Media-aandacht is belangrijk, of je het nou leuk vindt of niet.

"Weet je, die kritiek komt vaak van de oudere generatie. Kritiek hoort erbij, vaak heb ik er ook echt iets aan gehad. Maar ik heb aan de kritiek uit bepaalde hoek, die op basis van een enkele editie stelde dat Opzij de Libelle was geworden gedacht: joh, je lult maar wat. Je lult gewoon maar wat! Ja, schrijf dat maar op. Ze oordelen over het blad zonder het goed gelezen te hebben. Verandering is moeilijk, maar we hebben die afgelopen jaren niet een nieuwe Libelle gemaakt. Sterker nog: er zijn intern geluiden geweest om het 'feministische' een tandje minder uit te serveren. Daar heb ik me, misschien niet altijd met evenveel succes, met hand en tand tegen verzet."

Mannen en vrouwen op de werkvloer, dat gaat volgens mij best goed. Vrouwen en vrouwen, dát is nog niet helemaal geland.

 Ik vroeg verschillende jonge, intelligente, vrouwelijke collega's en kennissen wat zij van Opzij vonden. Het antwoord was steevast: ik vind het onderwerp wel belangrijk, maar met Opzij wil ik niet gezien worden.

"Waarom niet?"

Ze denken bij Opzij aan het stereotiepe beeld van de mannenhatende vrouw op de barricades. Vrij vertaald dan.
"Dat bedoel ik nou. Je had ze naar de 'libelle-critici' kunnen sturen. Ik verbaas me er nog steeds over hoe hardnekkig dat beeld is van die vrouwen in tuinbroeken met veel haar onder hun oksels. Dat is ooit in de jaren zeventig ontstaan. Terwijl: om hoeveel vrouwen ging dat? Héél weinig. Maar je ziet hoe moeilijk je ervan afkomt. Tegelijkertijd heb je nu te pakken wat er specifiek moeilijk was: aan de ene kant de 'oude' doelgroep die al snel alles te glossy vond, daarnaast de nieuwe generatie die bij Opzij nog altijd aan een enge, felle tante van vroeger dacht. Een tante trouwens, die veel voor elkaar heeft gebokst."

Hoe dan ook: er is een nieuwe aanwas van vrouwen die heel bewust, geëmancipeerd denken. Een 'onderstroom' heet het dan. Heeft u die onderstroom boven gekregen?
"Toen ik bij Opzij begon, noemde ik die nieuwe golf Feminisme 3.0. Ik zag die onderstroom opkomen in de tijd dat ik in de VS woonde. Er is sprake van een hernieuwde felheid, maar vrouwen van nu brengen die liever op een lichtere toon. Dat wilde ik grijpen. Zonder dat het een toon werd die de urgentie miste.

"Waar ik veel energie in heb gestopt, is dat Opzij niet alleen een tijdschrift is. Vrouwen houden van praten, dus kwamen er 'Opzij Cafés'. Vrouwen zijn enorme lezers van boeken, ik vond dat daar een Opzij Boekenclub bijhoorde. En die komt er. De top-100 van Machtigste Vrouwen is een instituut geworden."

Opzij is nu verkocht. Heeft u niet toch een zinkend schip verlaten?
"Wat ik al zei: persoonlijk was ik met de uitgeverij over totaal andere zaken in gesprek, de beslissing van het moederbedrijf na een heroriëntatie op het totale bedrijf is na mijn vertrek genomen. Dat er leven in Opzij zit, daar twijfel ik niet aan. Veen Media heeft terecht gezien dat het merk Opzij, niet alleen het tijdschrift, sterk is. Bovendien: aan emancipatie, en als mensen dat een gemakkelijker term vinden 'diversiteit', is zeker in deze tijd een enorme behoefte. Het blad kan, misschien in een kleinere opzet nog heel goed een belangrijke rol vervullen. Juist nu, omdat het onderwerp weer levendig is. Dat andere bladen en kranten het onderwerp deels hebben overgenomen, is alleen maar goed. Het zou raar zijn als je zou zeggen: het gaat ons allemaal aan, maar alleen Opzij mag erover schrijven."

Waar ik veel energie in heb gestopt, is dat Opzij niet alleen een tijdschrift is. Vrouwen houden van praten, dus kwamen er 'Opzij Cafés

 Vrouwentijdschrift Viva voerde eens de slogan: 'Overdag elkaars gelijke, om 's avonds te genieten van het verschil.' Wat vindt u van zo'n kijk op de zaak?

"Ik vermoed dat het eerste gedeelte van die zin slaat op de verhoudingen op de werkvloer. Mannen gunnen elkaar daar meer, spelen elkaar zonder problemen de bal toe. Dat zouden vrouwen ook vaker moeten doen. Mannen en vrouwen op de werkvloer, dat gaat volgens mij, hoewel de balans niet in orde is, best goed. Vrouwen en vrouwen, dát is nog niet helemaal geland. Maar die hebben ook geen tweeduizend jaar kunnen oefenen. Het tweede deel van die slogan is gewoon heel heteroseksueel. Maar ja, dat is geloof ik het denkraam van Viva."

Wat mij opvalt als geïnteresseerde man als ik feministen hoor of lees: ze gaan niet alleen uit van gelijkwaardigheid, maar ook van gelijkheid. Dat eerste is prima, dat laatste is aantoonbaar onjuist. Wat is dat toch?
"Ach, er zijn zoveel stromingen. Ik heb zelf een hervormde achtergrond, gereformeerde bond, dat was een deel van de hervormde kerk en daarbinnen werd ook weer anders gedacht over zaken. Zingen we langzaam, met hele noten, of snel? De verschillen zijn niet levensgroot, alleen iedereen vindt net even iets anders. Alleen daarom al is het goed dat er eens iemand anders op mijn preekstoel komt te zitten."

Ik ben trouwens wel erg eenzaam als geïnteresseerde man in dit onderwerp. Ligt daar ook niet een deel van het probleem?
"Onderdeel van Feminisme 3.0 is om de man ook meer bij het onderwerp te betrekken. Zo'n term als 'papadag' is vast goed bedoeld, maar het blijft raar dat veel mannen een dag met hun kinderen zien als 'oppassen'. Of neem het begrip 'luizenmoeder'. Het zijn altijd moeders."

Uit onderzoek blijkt dat mannen elkaar voor mietje uitmaken als ze een dag niet werken om met de kinderen in de weer te zijn.

 Wat is daaraan te doen?
"Er veel over roepen. Als man. Uit onderzoek blijkt dat mannen elkaar voor mietje uitmaken als ze een dag niet werken om met de kinderen in de weer te zijn. Eigenlijk zouden mannen tegen elkaar moeten zeggen: weet je wat mietjesachtig is? Dat jij niet thuisgeeft als er iets gedaan moet worden met je kinderen. Of als luizenvader. Niet dat mannen altijd even gunstig worden neergezet in de beeldvorming. In tv-reclames is de man altijd die onhandige sukkel."

Er zou eigenlijk een manlijke Opzij moeten komen.
"Ja, maar dat vind ik dan weer zo typerend: als er één ding niet in de haak is voor mannen dan moet er meteen een blad worden opgericht."

2013 was het jaar van de uitvinding van de lustpil voor vrouwen. Hoe staat u daar tegenover?Cynisch grappend: "Misschien is een huishoudpil beter; dat als je die neemt, je zin krijgt om het huis op te ruimen. Wat ik griezelig vind aan die lustpillen is dat ze binnen de kortste keren stiekem in bars in glazen worden gedaan. Om op mijn thema seksueel geweld terug te komen, dan bestaat het gevaar dat verkeerde types denken: nou joh, een pilletje erin en hup. Ik vind het iets aanmatigends hebben. Een vrouw moet gewoon kunnen denken: ik ben al de hele dag luizenmoeder geweest, laat mij vanavond maar eventjes niet die Viva-verschillen ontdekken."

Wie is Margriet van der Linden? Margriet van der Linden (43) werd geboren in Nieuw-Lekkerland (Zuid-Holland). In 2010 trouwde ze met regisseur/verslaggever Kitty Kooring. Dit jaar verschijnt bij uitgeverij Querido haar debuutroman 'De liefde niet', over het opgroeien in een orthodox-protestants milieu. In 2009 presenteerde ze bij de VPRO het interviewprogramma 'Zomergasten'.