Ook-momenten

Er bestaan momenten die je op je sterfbed zal onthouden. Die als zand tussen de vingers wegglippen als je te hard in je vuist knijpt. Je past wel op, anders ben je ze voor goed kwijt. Ook-momenten. Ze bestonden óók. Bijzonder kleine fragmenten in de levenstijd. 

Ze vulden ooit een halve dag. Of nog minder: een paar uur, of enkele minuten. Ze maken óók deel uit van jouw geschiedenis. Al worden ze in de herinnering overschaduwd door het gewone, zoals het normaal altijd gaat. Toch kun je ze niet meer ontwijken als je ze beleefde. Of zelfs laten verdwijnen als ze eenmaal als een zaadje zijn geplant. Omdat een zuivere waarheid zich toonde. 'Had ik maar meer gedurfd in mijn leven. De liefde gevolgd.'

Ook-momenten laten zich niet plannen. Maar je kan ze wel verwachten. Als je leven druk en troebel is. Ingekaderd. Als je moet. Het onbewust doordendert. Als het dan stil valt, het moeten verdwijnt en er is alleen aanwezigheid van jou en de plek. Zonder tijd. Alsof er ergens een hemel even open gaat, zo bijzonder dat je direct bewust was van het unieke eraan. Je hoeft niets te doen, alleen te herkennen wat zich aandient. Dan laten ook-momenten zien dat het leven op zichzelf genoeg is.

Ik vermoed dat iedereen ook-momenten heeft gehad. En dat de herinnering eraan een wond kan zijn. Je wilt er aan ruiken, maar vermoed stank. Er op drukken, maar verwacht de pijn. Er over praten, maar je weet dat je gekwetst wordt. Je weet dat je alles kan verliezen. Omdat in die openheid zichtbaar wordt wat er altijd al was. De ook-momenten zijn een staat waarin alles even stilvalt, waarin je niet langer wordt geleid door overtuigingen of je geschiedenis, maar door iets tijdloos: je essentie. 

Praktisch en eigen ervaring

De open wond na het beleven van een ook-moment heb ik. Ik leef er mee en heb het leren zien als inspiratie. Een krachtige motor om een wonder te verwachten. Het helpt mij om dagelijkse beslommeringen, een regenachtige dag of andere 'gewoonheden' te zien als tijdelijk. Veranderen kan ik het niet, maar het hoeft niet altijd zo te zijn. Ergens kan ik mijn perspectief aanpassen, is er hoop. Waardoor transformatie tóch mogelijk kan zijn.

1. Flow is een begrip uit de psychologie en topsport die de je staat van zijn bij ook-momenten goed beschrijven. Je bent bezig 'in het moment' zonder dat het moeite kost. De motivatie zit in de ervaring zelf.

2. Podiumkunst is een voorbeeld. Iedereen kan een (bekend) optreden voorstellen waarin plaats en tijd er niet toe deden en waar je kippenvel kreeg. Zelfs in een koor of orkest dichtbij huis kun je dit ervaren.

3. Rouw, dood en ongeluk hebben als verdrietige momenten alternatieve bewustzijnservaringen. Misschien moet je er in geloven dat een vlinder na een ongeluk een ziel draagt, of dat de zon die doorbrak bij het naar buiten dragen van een doodskist uit een ruimte geen toeval is. Dan is er sprake van een unieke beleving die in een droevige omgeving troost geeft. 

4. Ambachtelijk werken, of beter nog: het werken in gilden, is een voorbeeld waarin het werken en de waarde zit in het vak en de praktijk. Niet het (industriële) eindresultaat staat voorop, maar de liefde van de maker en de kwaliteit van het proces. Een aardappel kan dan een keer een spruit hebben. Een brood een donker randje. Het ontvangen en gebruik ervan kan leiden tot een geluksgevoel.

5. Gemeenschapsactiviteiten, zoals een brei-of repaircafé, een bordspelavond of leesclub die structureel worden gepland leidden tot een sterkere gemeenschappen met langdurige betrokkenheid. Door minder afhankelijkheid (van subsidies) en meer creativiteit ontdoe je je van een externe druk, een moeten. Het plezier in het samenzijn is een goede oefening in flow, in het ervaren van een ook-moment.